Cách phòng những biến chứng của bệnh quai bị ở trẻ

Thảo luận trong 'Kinh nghiệm nuôi con' bắt đầu bởi ducnv, 12 Tháng mười hai 2016.

  1. Bệnh quai bị ở trẻ nhỏ thường hay xuất hiện trong giai đoạn trẻ từ 5 đến khoảng 15 tuổi. Đây là một loại bệnh có thể gây biến ra chứng khá nguy hiểm nếu như không được phát hiện và được điều trị kịp thời. Để phòng biến chứng của bệnh có thể ảnh hưởng đến trẻ nhỏ, các bậc làm cha làm mẹ hãy lưu ý những điểm sau .

    Bệnh quai bị là gì?

    Bệnh quai bị thường gây ra bởi một trong hai nguyên nhân đó là do siêu vi hoặc do virus Paramyxovirus.

    Đây là một loại bệnh nhiễm virus thường gặp ở trẻ em từ 5 đến 15 tuổi. Quai bị là loại bệnh truyền nhiễm quanh năm với các đợt phát thành dịch thường hay gặp vào mùa Đông – Xuân.

    Với các trường hợp do các siêu vi thì không cần phải đến bệnh viện để điều trị, bệnh sẽ tự khỏi trong vòng khoảng 5 đến 7 ngày. Trong trường hợp này, có thể cho trẻ uống các loại thuốc hạ sốt tại nhà.

    Với những trường hợp quai bị do virus, trẻ có biểu hiện sốt cao, ói mửa, nhức đầu hay bộ phận sinh dục sưng to thì cần phải đến bệnh viện để điều trị càng sớm càng tốt. Nếu không được cho điều trị sớm, bé có thể xảy ra một số các biến chứng như viêm não – màng não, viêm tinh hoàn hay viêm buồng trứng. Tình trạng viêm tinh hoàn có thể dẫn đến bị teo tinh hoàn và một số ít trong đó có khả năng bị vô sinh.

    Nguyên nhân trẻ bị bệnh quai bị

    Trẻ bị bệnh quai bị rất dễ lây sang cho trẻ khác, tuy nhiên trẻ cũng sẽ miễn dịch bền vững sau khi khỏi bệnh (không mắc lại bệnh lần thứ hai). Bệnh này lây trực tiếp qua đường hô hấp bởi các giọt nước bọt nhỏ li ti và bắn ra khi bệnh nhân nói, ho hay hắt hơi…

    Bệnh có khả năng lây từ khoảng 7 ngày trước khi xuất hiện các triệu chứng đầu tiên và 7 ngày sau khi hết những triệu chứng. Người bệnh cũng chính là nguồn bệnh và các vật dụng có thể bị nhiễm nước bọt của người bệnh. Điều khó khăn là trong việc cách ly nguồn bệnh là thời gian khoảng 7 ngày trước khi có biểu hiện lâm sàng.

    Trẻ em trong độ tuổi từ 5-15 rất dễ bị bệnh quai bị nhất (khi chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh quai bị), do là một loại bệnh dễ lây nên đa số các trẻ nhỏ bị mắc bệnh này. Theo điều tra nghiên cứu thấy có trên 85% người trưởng thành đang khỏe mạnh đã có tiền sử bị mắc bệnh quai bị. Những nguy cơ mắc bệnh quai bị cá biệt cũng có thể được gặp ở một số trẻ nhỏ hơn, thậm chí mới có 5- 6 tháng tuổi, do kháng thể chống quai bị từ máu và sữa mẹ cũng đã bị suy giảm và hết. Nên trong thời gian đang có dịch và nguy cơ nhiễm bệnh lớn thì cũng phải chú ý bảo vệ các đối tượng này.

    [​IMG]

    Những biểu hiện lâm sàng khi trẻ bị bệnh quai bị
    Sau khi bị nhiễm virus gây ra quai bị, trẻ sẽ trải qua một thời gian ủ bệnh kéo dài từ 18 đến 25 ngày, hoàn toàn yên lặng không hề bộc lộ dấu hiệu và triệu chứng gì.

    Trước khi phát bệnh khoảng 2 ngày và sau khi viêm tuyến mang tai khoảng 9 ngày là thời gian có khả năng truyền bệnh cao nhất.

    Tiếp đó, bước sang các giai đoạn khởi phát bệnh với các triệu chứng sốt 38-38,5 độ C,hay nhức đầu, nôn có thể có trước khi sưng tuyến nước bọt.

    Trong các tuyến nước bọt (tuyến mang tai, tuyến dưới hàm hay tuyến dưới lưỡi…) thì tuyến mang tai lại có tỷ lệ bị tác động nhiều hơn hẳn (tuyến này nằm ở vị trí góc của hàm trước và dưới mỗi bên tai). Nói chung các triệu chứng dễ thấy nhất trong bệnh quai bị chính là tuyến mang tai sưng to, dái tai hơi bạnh ra ngoài, má phệ. Sờ không thấy nóng, không đỏ, da bóng, ấn vào thì đau.Thường tuyến ở một bên sưng lên vài ngày trước khi tuyến bên kia bị sưng, nhưng đôi khi bệnh lại chỉ ảnh hưởng đến 1 tuyến. Trường hợp bị sưng cả 2 bên tuyến mang tai sẽ khiến bộ mặt của bệnh nhân có hình dáng như quả lê. Bệnh nhân khi nhai, nuốt sẽ khó khăn. Sau 6 – 7 ngày, tuyến sưng giảm dần rồi sẽ trở lại bình thường.

    Những cơn đau đầu ngày càng trở nên dữ dội sau khi các tuyến ở mang tai đã bị sưng lên. Ở thời điểm này, thì trẻ nhỏ thường sợ tiếp xúc với ánh sáng chói, chán ăn và có thể bị nôn. Triệu chứng đau đầu thậm chí là vẫn còn tiếp diễn sau khi các tuyến ở vùng mang tai đã hết bị sưng.

    Các triệu chứng sau khi sang đến giai đoạn toàn phát sẽ dần hết đi trong vòng vài ngày. Nhưng bệnh nhân vẫn còn khả năng lây nhiễm sang cho người khác cho tới khi hết hẳn bị sưng, tuy nhiên bệnh khi đó vẫn có thể lan sang tuyến nước bọt khác hoặc gây những biến chứng đối với một số phủ tạng khác.

    Cũng cần phải biết là 1/3 số bệnh nhân quai bị không biểu hiện bất cứ triệu chứng gì. Đôi khi, bệnh quai bị qua đi mà bệnh nhân không hay biết do tuyến không bị sưng trong vụ dịch quai bị. Cũng có những trường hợp bệnh nhân có triệu chứng viêm tinh hoàn (một trong những biến chứng thường gặp ở một số bệnh nhân bị quai bị khi còn ở độ tuổi trưởng thành) nhưng tuyến nước bọt không hề bị sưng to.

    Triệu chứng sưng phồng thường sẽ suy giảm chỉ sau khoảng 5-10 ngày.

    Biến chứng thường gặp với trẻ mắc bệnh quai bị

    Biến chứng viêm não – viêm màng não: bệnh cần phải có sự can thiệp ngay của bác sĩ. Trẻ có hiện tượng bị sốt cao, nhức đầu, ói mửa, nôn, đôi khi cả co giật.

    Viêm màng não tăng lâm ba lành tính 16% trường hợp bị quai bị sẽ mắc phải.

    Viêm não: chiếm tỉ lệ 0,5%, biến chứng này có thể xảy ra ở thời điểm tuyến nước bọt đang bị sưng viêm hoặc sau đó 2 – 3 tuần lễ.

    Biến chứng vào các thần kinh của sọ não (0,1%) gây điếc một bên hoặc cả 2 bên tai. Các biến chứng dễ gây viêm thần kinh, viêm tủy, viêm nhiều rễ thần kinh, có thể xảy ra nhưng rất hiếm gặp.

    Biến chứng viêm tinh hoàn (thường ở trẻ tuổi dậy thì): biến chứng này là thường gặp nhất. Biến chứng xảy ra sau khoảng 7-10 ngày viêm tuyến mang tai, trẻ thường đột nhiên bị sốt cao 40-41 độ C, lạnh run, nhức đầu, mê sảng hay ói mửa, đau bụng, tinh hoàn sưng to. Tình trạng này thường kéo dài khoảng một tuần thì giảm. Tinh hoàn sưng to, đỏ, rất đau và có kèm sốt cao, có thể teo hay gây vô sinh nếu cả 2 tinh hoàn đều bị. Viêm tinh hoàn chiếm tỉ lệ khoảng 2% số trường hợp quai bị

    Viêm buồng trứng 4%: thường đau nặng vùng thượng vị, trong nước tiểu có kèm đường, (cũng ở trẻ tuổi dậy thì): đau bụng một bên hoặc cả 2 bên gần vùng hố chậu.

    Biến chứng viêm tụy tạng cấp: thường rất ít gặp nhất, thường xuất hiện vào ngày thứ ba đến ngày thứ bảy sau khi viêm tuyến mang tai, người bệnh bị sốt cao, đau bụng, nôn, trụy mạch. Trẻ cần được cho nghỉ ngơi, uống thuốc hạ sốt, giảm đau sẽ có thể hồi phục sau hai tuần.

    [​IMG]

    Dựa vào dấu hiệu và triệu chứng gì để có thể xác định bệnh quai bị?
    Chẩn đoán bệnh quai bị thường dựa vào triệu chứng lâm sàng và yếu tố dịch tễ. Trong một số trường hợp phải chẩn đoán phân biệt cũng phải đặt ra giữa viêm tuyến nước bọt do quai bị với các viêm tuyến nước bọt do các nguyên nhân nhiễm khuẩn, do tác động của một số thuốc điều trị, do nhiễm độc hóa chất hoặc chẩn đoán phân biệt với trường hợp tắc tuyến nước bọt do mổ.

    Điều trị khi trẻ bị bệnh quai bị
    Hiện nay, vẫn chưa có một loại thuốc điều trị đặc hiệu nào cho bệnh quai bị nên ngoài việc đưa ngay trẻ đến cơ sở y tế để kiểm tra, thì cha mẹ lưu ý:

    Cần cho trẻ có một chế độ nghỉ ngơi hợp lý: không cho trẻ vận động quá nhiều, đặc biệt là trong trường hợp trẻ sưng tinh hoàn thì trẻ cần được để nghỉ ngơi tuyệt đối.

    Chế độ dinh dưỡng: không nên kiêng cữ, cần cho trẻ ăn uống đầy đủ các chất, thông thường các bé bị quai bị sẽ ăn uống rất khó khăn, cần phải chọn những loại thức ăn mềm và dễ nuốt, nhiều chất dinh dưỡng để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.

    Nếu như trẻ sốt hoặc quá đau, có thể cho trẻ uống thuốc giảm sốt, hoặc cho uống paracetamol 30mg/kg thể trọng/ngày, chia nhỏ 3 lần.

    Cho trẻ uống nhiều nước, có thể cho trẻ uống cả nước ngọt.

    Không nên cho trẻ ra ngoài để tránh gió, nên giữ trẻ ở trong nhà cho đến khi vùng sưng tấy có dấu hiệu thuyên giảm (thường nên giữ trẻ trong nhà ít nhất chín ngày). Trẻ bị mắc bệnh không cho đến trường hay các khu vực vui chơi công cộng vì có thể sẽ lây bệnh cho những bạn khác.

    Tránh tự ý bôi hay đắp, phun những loại thuốc dân gian ở tuyến mang tai để đề phòng nhiễm độc.

    Tăng cường vệ sinh răng, miệng, họng: Cho xúc miệng bằng nước pha oxy già hoặc nước muối. Ở nơi có các loại như lá lốt, rau diếp cá hay húng chanh có thể dùng 2-3 thứ cùng đun kỹ, cho thêm ít muối, lọc, cho xúc miệng hàng ngày nhiều lần. Nếu như trẻ có dấu hiệu viêm não, màng não, viêm tụy… cần cho đi bệnh viện gấp.

    Có thể cho trẻ uống nước ngọt để giúp cho trẻ dễ ăn hơn.

    Hãy hỏi ý kiến của bác sĩ nếu trẻ có triệu chứng đau đầu dữ dội, nôn thốc.

    Hãy chườm nóng vùng góc hàm.

    Ăn lỏng nếu bệnh nhân nhai và nuốt đau, trong tường hợp bị viêm tin hoàn bệnh nhân cần phải được nằm nghỉ, sử dụng dụng cụ đeo để nâng bìu hoặc mặc quần “nhỏ” chật. Trường hợp đau nhiều có thể chườm bằng túi đá, dùng các thuốc chống viêm. Khi có những biến chứng viêm tụy tạng có thể dùng thuốc giảm đau hay thuốc chống nôn…

    [​IMG]

    Phòng biến chứng của bệnh quai bị ở trẻ như thế nào?
    Bệnh nhân cần được cách ly tối thiểu khoảng 15 ngày kể từ ngày phát bệnh.

    Tránh cho trẻ tiếp xúc với những bệnh nhân bị quai bị.

    Gây miễn dịch chủ động bằng việc tiêm vắc xin. Các vắc xin quai bị đang được sử dụng chủ yếu là vắc xin sống giảm độc lực, chỉ cần tiêm một mũi duy nhất vào dưới da. Virus đã được xử lý sẽ giảm độc lực khi tiêm vào cơ thể, không còn khả năng gây bệnh và sẽ có tác dụng kích thích cơ thể sản xuất ra các kháng thể chống lại virus gây bệnh quai bị.Để tránh cho trẻ nhỏ bị tiêm nhiều mũi vắc xin, hiện nay đã có loại vắc xin kết hợp chống 3 loại bệnh: sởi, quai bị, rubella. Loại vắc xin kết hợp này được cơ thể người dung nạp tốt, có tác dụng gây miễn dịch chắc chắn và bền vững.

    Vắc-xin không nên tiêm cho những trẻ dưới 1 tuổi, và nên tiêm mũi nhắc lại khi trẻ được 4 tuổi. Tuy nhiên, nếu trẻ sống trong môi trường dịch bệnh, có thể tiêm ngừa từ khoảng 9 tháng tuổi. Không tiêm cho phụ nữ có thai, hay người bị dị ứng với vắc-xin, người đang dùng thuốc gây giảm suy giảm miễn dịch như: corticoid, thuốc điều trị ung thư hay người đang điều trị với tia phóng xạ…Tuy nhiên, không phải là cứ chích ngừa thì sẽ phòng được bệnh. Trên thực tế, việc chủng ngừa chỉ phòng bệnh được khoảng 80% nên sau khi chích ngừa vẫn cần phải có ý thức phòng bệnh.

    Bệnh quai bị có thể gây nên nhiều biến chứng nguy hiểm nhưng nếu được quan tâm và lưu ý đúng mức, bệnh sẽ sớm khỏi và không gây hậu quả gì. Để hạn chế mắc bệnh, nên tiêm vắc-xin phòng bệnh được xem à biện pháp có hiệu quả nhất hiện nay, các bậc cha mẹ nên cho con tiêm phòng để phòng ngừa bệnh. Chúc các bé khỏe mạnh, hay ăn chóng lớn.

    Nguồn: Bỉm hàn quốc Doctor Pia
     
  2. Quai bị hình như còn ảnh hưởng đến việc sinh đẻ đúng không ạ?

Chia sẻ trang này

Diễn đàn chia sẻ kiến thức sinh sản và kinh nghiệm làm cha mẹ - " Hạnh phúc khi con lớn khôn"